Denkt u wel eens na over doodgaan? Of over oud worden? We hebben het er eigenlijk niet zo vaak over. Vreemd eigenlijk, want we weten dat het onvermijdelijk is en dat je er ineens mee te maken kan krijgen. Vaak stellen we het gesprek over ouderdom, kwetsbaar of ziek zijn, het naderende afscheid en de dood uit. Toch is goed om hier af en toe bij stil te staan.

Onze keuzes voorafgaand aan de dood raken namelijk meer mensen dan u alleen. Natuurlijk uw eigen omgeving, familie en vrienden, maar bijvoorbeeld ook artsen, beleidsmakers en politici.

Wij willen in gesprek gaan over de laatste levensfase. Dit doen we met allerlei mensen uit de samenleving om recht te doen aan de verschillende ideeën die er leven rondom de dood. Zo zorgen we ervoor dat in de maatschappelijke discussie over dit onderwerp alle invalshoeken worden meegenomen. Dit beeld sturen we aan de Tweede Kamer, zodat politici het kunnen gebruiken in hun discussies.

Onder de titel ‘Dialoog over de laatste levensfase’ organiseren we in verschillende huiskamers in Nederland gesprekken met mensen die hun ideeën, kennis en ervaring hierover willen delen. Uiteindelijk spreken we op deze manier meer dan vijfhonderd mensen en krijgen we een beeld van de gedachten die er in de samenleving leven over waardig leven en sterven, euthanasie en voltooid leven.

Voor wie?

Iedereen kan meedoen. U praat vanuit uzelf en deelt uw eigen ideeën, wensen, zorgen, verwachtingen en ervaringen met de laatste levensfase. De gesprekken zijn een dialoog met elkaar: open en respectvol. Alles wat u in de gesprekken zegt is vertrouwelijk.

Huiskamer- en buurtgesprekken

In een huiskamer deelt u uw ideeën en vragen over de laatste levensfase in een kleine groep van acht mensen van verschillende achtergronden. Het huiskamergesprek wordt begeleid door een gespreksleider. Na afloop wandelt u met elkaar naar een centrale locatie in de buurt en ontmoet u de deelnemers van andere huiskamergesprekken. Als u minder mobiel bent, plaatsen we u in een huiskamer dichtbij de centrale locatie.

In het gezamenlijke buurtgesprek komen de thema’s uit de huiskamergesprekken samen en komen de verschillende invalshoeken in een breder gesprek naar voren. Misschien heeft het huiskamergesprek u verder aan het denken gezet. Daarom zijn bij het buurtgesprek ook allerlei organisaties aanwezig met informatie over steun en ondersteuning in de laatste levensfase.

Programma

Elke bijeenkomst duurt van 13.30 tot 16.15 uur en heeft het volgende programma:

Inloop in huiskamer

13.30-15.00: Huiskamergesprek

Wandeling naar buurtgesprek en koffie

15.30-16.15: Buurtgesprek

Informatiemarkt en borrel

Maatschappelijke dialoog laatste levensfase

Een maatschappelijke dialoog bestaat uit een serie open gesprekken tussen mensen en organisaties met verschillende perspectieven over een gevoelig thema in de samenleving. De huiskamer- en buurtgesprekken zijn onderdeel van een brede maatschappelijke dialoog over de laatste levensfase, een verkenning hoe we in de samenleving denken over de laatste levensfase. De perspectieven rond de laatste fase van ons leven, in het bijzonder rond de maatschappelijke thema’s euthanasiewetgeving, voltooid leven en waardig ouder worden staan hierin centraal. De deelnemers delen hun persoonlijke perspectieven, ervaringen, zorgen, verwachtingen en wensen rond deze thema’s. De verschillende perspectieven dienen als input voor de politieke discussie rond de invulling van de laatste levensfase in de Tweede Kamer.

De maatschappelijke dialoog laatste levensfase wordt in opdracht van Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport georganiseerd door Bureau &MAES.

Achtergrond

In het regeerakkoord staat dat het huidige kabinet een brede maatschappelijke discussie zal faciliteren over de reikwijdte en toepassing van de huidige euthanasiewetgeving, waardig ouder worden en het onderwerp voltooid leven. Hoewel het gaat om drie verschillende onderwerpen, is er overlap in thematiek: alle drie raken aan vraagstukken rond de laatste levensfase. In de maatschappelijke en politieke discussie over levenseindevraagstukken blijkt dat mensen verschillende ideeën hebben over de laatste levensfase. Sommigen plaatsen het in het kader van zelf kunnen kiezen voor het levenseinde, anderen denken eerder aan optimale palliatieve zorg of aan sterven in de thuissituatie omringd door familie en andere naasten. Door de laatste levensfase als brede gespreksbasis te nemen, kunnen deelnemers in de gesprekken zelf aandragen waar zij aan denken bij dit onderwerp en wat ze daarbij belangrijk vinden.

Drie thema’s

Euthanasiewetgeving

Euthanasie houdt in dat het leven van een patiënt op eigen verzoek wordt beëindigd door middel van medicijnen, toegediend door een arts. Sinds 2002 is in Nederland euthanasie toegestaan door de inwerkingtreding van de ‘Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek of hulp bij zelfdoding van kracht’. Het euthanasieverzoek moet voldoen aan de zorgvuldigheidseisen uit de wet en de arts moet zijn handelen melden. Eén van deze zorgvuldigheidseisen is dat de patiënt uitzichtloos en ondraaglijk lijdt, veroorzaakt door een medische (lichamelijke of psychische) aandoening. De wetgeving en de zorgvuldigheidseisen hebben de maatschappelijke discussie rond het euthanasievraagstuk niet getemperd. Het is een ingrijpend thema dat veel bij mensen losmaakt en bij patiënten, naasten en artsen in het bijzonder. Het roept tegenstellingen op, en geen situatie is hetzelfde. Er zijn veel ingewikkelde euthanasievraagstukken, bijvoorbeeld euthanasie bij patiënten met dementie, psychiatrische aandoeningen of een stapeling van ouderdomsaandoeningen. Wat mag wel en wat mag niet? En in welke situatie? Waar leggen we de grenzen als samenleving? Meer info vindt u hier.

Voltooid leven

Euthanasie is alleen toegestaan als daarbij voldaan is aan wettelijke zorgvuldigheidseisen. Eén daarvan is dat mensen ondraaglijk en uitzichtloos lijden, als gevolg van een medische aandoening. Dit betekent dat mensen die hun leven ‘voltooid vinden’, ‘lijden aan het leven’, of ‘klaar zijn met het leven’ geen euthanasie mogen krijgen. Sommige mensen vinden echter dat mensen zelf mogen bepalen wanneer zij willen sterven, of dat het niet nodig is dat er een medische reden voor het lijden is. De vraag of hulp bij zelfdoding mogelijk zou moeten zijn voor deze groep mensen, roept veel reacties op in de samenleving en de meningen lopen uiteen. Is het een maatschappelijke verantwoordelijkheid om mensen die hun leven voltooid vinden, te helpen dit leven te beëindigen? En mogen we van artsen en naasten verwachten dat zij dit accepteren en ernaar handelen? Meer info vindt u hier.

Waardig ouder worden

Waardig ouder worden gaat over een samenleving waarin ouderen zich gezien en gewaardeerd voelen. Inmiddels hebben bijna 250 organisaties het Pact voor de ouderenzorg ondertekend, waarmee organisaties aangeven zich in te zetten voor waardig ouder worden en meer specifiek samen in actie komen om eenzaamheid te signaleren en te doorbreken, goede (palliatieve) zorg en ondersteuning thuis te organiseren en de kwaliteit van verpleeghuiszorg te verbeteren. Meer info vindt u hier.