Maatschappelijke dialoog laatste levensfase

Een maatschappelijke dialoog bestaat uit een serie open gesprekken tussen mensen en organisaties met verschillende perspectieven over een gevoelig thema in de samenleving. De huiskamer- en buurtgesprekken zijn onderdeel van een brede maatschappelijke dialoog over de laatste levensfase, een verkenning hoe we in de samenleving denken over de laatste levensfase. De perspectieven rond de laatste fase van ons leven, in het bijzonder rond de maatschappelijke thema’s euthanasiewetgeving, voltooid leven en waardig ouder worden staan hierin centraal. De deelnemers delen hun persoonlijke perspectieven, ervaringen, zorgen, verwachtingen en wensen rond deze thema’s. De verschillende perspectieven dienen als input voor de politieke discussie rond de invulling van de laatste levensfase in de Tweede Kamer.

De maatschappelijke dialoog laatste levensfase wordt in opdracht van Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport georganiseerd door Bureau &MAES.

Achtergrond

In het regeerakkoord staat dat het huidige kabinet een brede maatschappelijke discussie zal faciliteren over de reikwijdte en toepassing van de huidige euthanasiewetgeving, waardig ouder worden en het onderwerp voltooid leven. Hoewel het gaat om drie verschillende onderwerpen, is er overlap in thematiek: alle drie raken aan vraagstukken rond de laatste levensfase. In de maatschappelijke en politieke discussie over levenseindevraagstukken blijkt dat mensen verschillende ideeën hebben over de laatste levensfase. Sommigen plaatsen het in het kader van zelf kunnen kiezen voor het levenseinde, anderen denken eerder aan optimale palliatieve zorg of aan sterven in de thuissituatie omringd door familie en andere naasten. Door de laatste levensfase als brede gespreksbasis te nemen, kunnen deelnemers in de gesprekken zelf aandragen waar zij aan denken bij dit onderwerp en wat ze daarbij belangrijk vinden.

Drie thema’s

Euthanasiewetgeving

Euthanasie houdt in dat het leven van een patiënt op eigen verzoek wordt beëindigd door middel van medicijnen, toegediend door een arts. Sinds 2002 is in Nederland euthanasie toegestaan door de inwerkingtreding van de ‘Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek of hulp bij zelfdoding van kracht’. Het euthanasieverzoek moet voldoen aan de zorgvuldigheidseisen uit de wet en de arts moet zijn handelen melden. Eén van deze zorgvuldigheidseisen is dat de patiënt uitzichtloos en ondraaglijk lijdt, veroorzaakt door een medische (lichamelijke of psychische) aandoening. De wetgeving en de zorgvuldigheidseisen hebben de maatschappelijke discussie rond het euthanasievraagstuk niet getemperd. Het is een ingrijpend thema dat veel bij mensen losmaakt en bij patiënten, naasten en artsen in het bijzonder. Het roept tegenstellingen op, en geen situatie is hetzelfde. Er zijn veel ingewikkelde euthanasievraagstukken, bijvoorbeeld euthanasie bij patiënten met dementie, psychiatrische aandoeningen of een stapeling van ouderdomsaandoeningen. Wat mag wel en wat mag niet? En in welke situatie? Waar leggen we de grenzen als samenleving? Meer info vindt u hier.

Voltooid leven

Euthanasie is alleen toegestaan als daarbij voldaan is aan wettelijke zorgvuldigheidseisen. Eén daarvan is dat mensen ondraaglijk en uitzichtloos lijden, als gevolg van een medische aandoening. Dit betekent dat mensen die hun leven ‘voltooid vinden’, ‘lijden aan het leven’, of ‘klaar zijn met het leven’ geen euthanasie mogen krijgen. Sommige mensen vinden echter dat mensen zelf mogen bepalen wanneer zij willen sterven, of dat het niet nodig is dat er een medische reden voor het lijden is. De vraag of hulp bij zelfdoding mogelijk zou moeten zijn voor deze groep mensen, roept veel reacties op in de samenleving en de meningen lopen uiteen. Is het een maatschappelijke verantwoordelijkheid om mensen die hun leven voltooid vinden, te helpen dit leven te beëindigen? En mogen we van artsen en naasten verwachten dat zij dit accepteren en ernaar handelen? Meer info vindt u hier.

Waardig ouder worden

Waardig ouder worden gaat over een samenleving waarin ouderen zich gezien en gewaardeerd voelen. Inmiddels hebben bijna 250 organisaties het Pact voor de ouderenzorg ondertekend, waarmee organisaties aangeven zich in te zetten voor waardig ouder worden en meer specifiek samen in actie komen om eenzaamheid te signaleren en te doorbreken, goede (palliatieve) zorg en ondersteuning thuis te organiseren en de kwaliteit van verpleeghuiszorg te verbeteren. Meer info vindt u hier.